LIMBURG – Wat is de overeenkomst tussen De Apostelhoeve, Domein Steenberg, Domein de Wijngaardsberg, Hoeve Nekum, Landgoed Overst Voerendaal, Wijndomein Heerenhuys D’r Pley, Wijndomein De Planck, Wijndomein Stokhem, Wijngaard Sint-Pieter, Wijngaard Steineberg, Wijngaard Raarberg – en Wijndomein St. Martinus tussen haakjes -?

Deze wijnproducenten zijn aangesloten bij de Beschermde Oorsprongsbenaming (BOB) Mergelland in Zuid-Limburg. De Europese Commissie heeft Mergelland erkend als wijnstreek en het BOB-keurmerk toegekend op 13 februari 2018.  

De naam Mergelland houdt verband met de mergel in de bodem dat regelmatig aan de oppervlakte treedt. Mergel is krijtgesteente dat voor 75% bestaat uit kalksteen en voor de rest uit klei. 

Begrenst gebied

Mergellandse wijnen mogen alleen uit een specifiek gebied komen. Het productiegebied omvat de gemeenten Eysden-Margraten, Gulpen-Wittem, Meerssen, Maastricht, Nuth, Simpelveld, Vaals, Valkenburg aan de Geul en Voerendaal. Het afgebakende gebied ligt tussen de 50°45’en 50°55’ NB.      

(* zie onderaan tekst)

Bodem

De bodem van Mergelland kenmerkt zich door de fijnkorrelige vruchtbare mineraalrijke grondsoort löss op een ondergrond van kalk, het zacht gesteente mergel en de afzettingen van de Maas.

Geografie

De Mergellandse hellingen bieden een aantal voordelen:

  • voldoende zonnewarmte
  • in de lente kan de late nachtvorst weglopen naar het dal
  • in de zomer zorgt thermiek voor ventilatie
  • overtollig water kan op een natuurlijke wijze worden gedraineerd   

Klimaat

Dankzij de noordelijke ligging heeft Mergelland een relatief koel klimaat (cool climate). Door de landinwaartse ligging zijn de maximale temperaturen hoger en de minimum temperaturen lager dan gemiddeld in Nederland.    

De druivenrassen

Binnen BOB Mergelland mogen de volgende druivenrassen worden gebruikt: auxerrois, chardonnay, dornfelder, gewürztraminer, müller-thurgau ofwel de rivaner, pinot blanc, pinot gris, pinot noir, pinot noir précoce (ook bekend als de Früburgunder) en riesling.

Ook wijnen die samengesteld zijn uit twee of meer druivenrasssen zijn toegestaan. Dat geldt eveneens voor rosé wijnen en blanc de noirs (witte wijnen van blauwe druiven) van pinot noir en dornfelder.

Productie

De betreffende wijnproducenten mogen hun wijn alleen met het BOB keurmerk in de handel brengen als zij zich houden aan de vereiste productiecriteria. Met productie worden alle handelingen bedoeld vanaf het oogsten van de druiven tot en met de voltooiing van het wijnbereidingsproces.

Voorbeelden van vereiste criteria:          

  • De oogst, verwerking van druiven tot druivenmost en de druivenmost tot wijn moet plaats te vinden binnen het geografische gebied Mergelland.
  • De wijnproducenten zijn gehouden aan een maximale opbrengst per hectare.

Invloed bodemsamenstelling op de smaak van de wijn

In Mergelland worden met name klassieke druivenrassen verbouwd. De löss/kalk bodems in deze wijnstreek zorgen voor frisse zuren in de wijn. Mergellandse wijnen kenmerken zich door een typisch combinatie van fruitigheid, frisse elegantie en mineraliteit.

Resumé

Wijnen die het keurmerk BOB mogen dragen moeten geproduceerd, verwerkt en bereid worden binnen het afgebakende gebied Mergelland volgens een erkende en gecontroleerde wijze.     

Erkenning en controle

Producenten van Mergellandse wijnen dienen zich te melden bij de Nederlandse Voedsel en Waren Autoriteit (NVWA). Deze toezichthoudende instantie moet verifiëren of de vereisten uit het productdossier BOB Mergelland worden nageleefd.

De NVWA voert drie controles uit:

  • een administratieve controle
  • een analytische controle
  • een onafhankelijke organoleptische* keuring van de wijnen.

(* Beoordelingsmethode door middel van proeven en ruiken)

Administratieve controle

De NVWA controleert het proces van wijn maken aan de hand van het kelderboek van een wijnproducent. Er wordt gekeken of er geen afwijkingen zijn van de wettelijke vereisten ten aanzien van bijvoorbeeld ontzuren/aanzuren, chaptaliseren, juiste druivenrassen en hoeveelheid geoogste druiven. 

Verificatie procedure BOB Mergelland

Een door de NVWA benoemde Erkenningscommissie ziet erop toe dat de procedure BOB Mergelland wordt nageleefd. Leden zijn vertegenwoordigers van wijnproducenten, horeca en wijnhandel in Zuid-Limburg.     

De Erkenningscommissie organiseert zes organoleptische keuringen per jaar. Per keuring stelt de commissie een jury samen van drie – door de NVWA geaccrediteerde – organoleptische keurmeesters. De wijnen worden blind geanalyseerd.  

Analytische controle

De wijnproducenten kunnen wijnen voor de organoleptische keuring aanbieden nadat uit analytisch controle blijkt dat de wijnen voldoen aan de vereisten. De wijnbouwers laten dit analytisch onderzoek van te voren uitvoeren door geaccrediteerde laboratoria in Duitsland of Luxemburg.

Deze instituten bepalen op basis van fysische en chemische analyses onder meer:

  • het alcoholpercentage in volume in %
  • het gehalte aan restsuikers in gram per liter
  • het zuurgehalte in gram per liter
  • de vluchtige zuren in gram per liter
  • So2 (sulfiet) in milligram per liter.   

Organoleptische controle in de praktijk

Op maandag 22 februari jl. was ik te gast bij een organoleptisch keuring op uitnodiging van wijnproducent Ruud Verstegen van Landgoed Overst Voerendaal en lid van de Erkenningscommissie.  

Het panel van keurmeesters bestond uit Petro Kools, Meestergastheer en maître-sommelier van Restaurant Da Vinci in Maasbracht, Pieter Beatse, sommelier bij wijnrestaurant Mes Amis is Maastricht, Diana Huls, directeur Hotel Klein Zwitserland in Slenaken en Dominique Jacobs, sommelier bij Restaurant Onglet Maastricht.      

Het vierkoppige panel onderzocht de elf aangeboden wijnen blind op uiterlijk, geur, smaak en harmonie onder toeziend oog van een medewerker van de NVWA.  

Tijdens een dergelijke keuring toetsen de aanwezige keurmeesters of de wijn vrij is van organoleptische fouten. Daarnaast moet de wijn voldoen aan de typische kenmerken van wijnen uit Mergelland. De keurmeesters onderzoeken dus de typiciteit van de geur en smaak van de wijnen gemaakt van elk van de bepaalde druivenrassen zoals beschreven in het Productdossier BOB Mergelland.

Bijvoorbeeld:

RIESLING wordt in Mergelland op roestvrijstalen vaten gegist en rijpt circa 6 maanden op vat. De wijnen hebben een gemiddeld alcoholpercentage van > 11,5 %. De wijnen zijn citroengeel van kleur en helder van uiterlijk. In de neus zijn de wijnen heel zuiver met intense geuren van witte steenvruchten (perzik) en appels, soms groene peer. Secundaire aroma’s (gout de pétrole) zijn bij Rieslings uit Mergelland na 3-5 jaar op te merken. De smaak van de wijnen is enorm fruitig, droog met een hoog/verfrissend zuurgehalte. De wijnen zijn fruitig en licht qua body (mondgevoel). De aroma’s van witte steenvruchten en peer vindt men in de smaak van de wijnen terug. Secundaire aroma’s zoals goût de pétrole ervaart de wijnkenner als positief. De afdronk van Riesling is fruitig en aromatisch. De stijl is aromatisch, licht, droog met verfrissende zuren en veel fruit in de afdronk. Bij mousserende kwaliteitswijn van Riesling worden de aroma’s verder verrijkt met tonen van brioche en toast ten gevolge van de autolyse van de gist tijdens de flesrijping volgens de traditionele methode’.  

Om het BOB keurmerk te mogen voeren moet de wijn minimaal 60 punten scoren volgens het score systeem van de l’Organisation Internationale de la Vigne et du Vin (OIV).     

De vier keurders onderzochten die ochtend tien witte en een rode wijn. De afgeplakte flessen waren niet zichtbaar voor het panel. De glazen werden achtereenvolgens aan de keurders gepresenteerd met vermelding van:

  • het druivenras
  • het type wijn (wit, rood, rosé, stil, mousserend)
  • het oogstjaar
  • het alcoholpercentage
  • het gehalte aan restsuiker
  • het gehalte aan wijnsteenzuur
  • status van filtering (al gefilterd of nog te filteren)
  • het lotnummer van de wijn (unieke code om de oorsprong van de flessen te kunnen traceren)  

Na afloop registreerde de NVWA de scores en koppelde ze aan de gegevens van de wijnproducent, het oogstjaar en het specifieke lotnummer van de wijn.  

De wijnproducenten moeten voor deze keuring overigens niet 1 maar 3 flessen van hun wijnen aanbieden. De Erkenningscommissie kan dan indien nodig een tweede analytisch en organoleptisch onderzoek uitvoeren. Het derde monster wordt drie jaar bewaard vanaf de datum dat de wijnen zijn goedgekeurd in verband met een mogelijke tegen expertise.

Limburgse wijnproducenten aan het woord

Luc Creusen van Domein Steenberg: ‘Toen we begonnen hadden we één doel: goede wijn maken. We hebben BOB Mergelland als Limburgse wijnboeren samen opgezet. Iedereen mocht instappen, kleine en grote domeinen. We proberen samen te werken, samen te leren. Als mensen praten over Limburgse wijnen willen we dat ze spreken over kwaliteitswijnen’.

Jeroen van der Eng van Wijndomein Stokhem: ‘De toegevoegde waarde van de BOB is dat het een kwaliteitskeurmerk is. Zo simpel is dat. Dankzij de organoleptische keuring weet de consument dat de wijn gegarandeerd goed is’.

Math Bollen van Hoeve Nekum:’ Het is een stukje erkenning. Ook internationaal. Europese erkenning voor Limburgse wijn. Dat vind ik stukje meerwaarde’.  

Pierre Gubbels van Wijndomein Heerenhuis D’r Pley: ’Ik sta achter BOB Mergelland omdat er kwaliteitseisen gesteld worden. Mergellandse wijn is 100% kwaliteit!’.   

Conclusie

Mergellandse wijnen hebben sinds 6 maart 2018 een beschermde status. Dat betekent niet dat iedere wijnproducent uit Zuid-Limburg het BOB keurmerk zomaar op de eigen labels kan vermelden. De toezichthoudende instantie NVWA houdt nauwgezet in de gaten of wijnen van de Mergellandse heuvels daadwerkelijk het felbegeerde keurmerk verdienen.

(* BOB Achterhoek – Winterswijk (Gelderland) sinds 13 juli 2020 is niet opgenomen op het kaartje).       

Bronnen:  Productiedossier Mergelland. Verificatie procedure BOB Mergelland. Uitvoeringsbesluit van de Europese Commissie d.d. 28 augustus 2017 Merggelland (BOB). ) OIV Standaard for internatinal win end spirituous beverages of vitivinicultural origin competitions. Gesprekken wijnproducenten BOB Mergelland en medewerker NVWA.  

1 thought on “BOB Mergelland nader bekeken

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.